728 x 90

رویداد تاریخی

ولادت امام زین العابدین (ع)

-

ولادت امام زین‌العابدین(ع)
ولادت امام زین‌العابدین(ع)

امام‌سجاد (زین‌العابدین) در سال ۳۶هجری در مدینه متولد شد.
در مورد روز و ماه تولد امام اختلاف‌نظر وجود دارد. در برخی اسناد تاریخی، روز پنجم ماه شعبان و در برخی دیگر روز 15جمادی‌الاولی به‌عنوان روز تولد امام چهارم ذکر شده است. شهادت آن حضرت در سال 95 هجری توسط خلیفه وقت ولید بن‌عبدالملک صورت گرفت. دوران امامت وی ۳۵سال بود.

بنابرروایات، مادر امام چهارم، که نامش ”شاه زنان“ معروف به‌ ”بی بی‌شهربانو“ بود، همان دختر یزدگرد سوم پادشاه ایران بود که در جنگ اسیر شده و به‌عنوان کنیز به‌دست خاندان علی رسیده بود. حضرت‌ علی او را به‌ازدواج امام‌ حسین درآورد.‌

امام زین‌العابدین، چهارمین امام و پیشوای تشیع است که پس‌ از امام‌ حسین رهبری جنبش را به‌دست می‌گیرد. در دوران امامت ۳۵ساله خود شاهد مقاطع حساس و پر ابتلایی از تاریخ اسلام بود. در واقعه کربلا او جوان ۲۴ساله‌یی بود که به‌شدت بیمار بود و به‌همین‌جهت از شهادت درامان ماند و باید که می‌ماند چون او بلافاصله پس‌ از امام‌ حسین، رسالت امامت را به‌عهده داشت. علی بن‌الحسین که به‌ زین‌العابدین معروف است، شاهد زنده تمامی وقایع کربلا بود.‌گرچه وقتی همراه اسیران، او را به‌کوفه و شام، منتقل می‌کردند چندبار و از‌ جمله در مجلس ابن‌زیاد در کوفه در معرض شهادت قرار گرفت. ابن‌زیاد گفت چرا او زنده مانده و فرمان قتلش را داد که با فداکاری شجاعانه زینب، مجبور به‌ عقب‌نشینی شد و فرمان کشتن او را پس گرفت. اما در همین‌جا امام‌سجاد با وجود آن بیماری در برابر دژخیم قد راست کرده با شجاعتی چون پدرانش بانک برمی‌دارد:
«ای پسر زیاد به‌ قتل تهدیدم می‌کنی و مگر ندانسته‌ای که بزرگی ما در شهادت ماست»؟
امام‌سجاد، آبدیده و برآمده از توفان کربلا، در مجلس یزید و رودرروی او خطبه افشاگرانه، تکان‌دهنده و تاریخی‌اش را ایراد می‌کند که یزید به‌ناچار دستور می‌دهد سخنان امام را با اذان نابه‌هنگام قطع کنند.



نکات برجسته در زندگی امام چهارم

امام پس‌ از عاشورا رسالت زیر را در سرلوحه کار خود قرارمی‌دهد:

۱- پیام عاشورا را به‌گوش وسیع‌ترین توده‌های مردم برساند.

۲- در شرایطی که سرکوب یزیدی و یأس و ناامیدی بر همه جا مستولی شده بود، شعله مقاومت و ایمان و امید را در مردم زنده نگه‌دارد.

۳-سازماندهی علنی و مخفی نهضت شیعه و هدایت ‌آن‌را ‌به‌پیش برد.
امام‌سجاد با برپاداشتن مجالس عزاداری و گریستن مداوم برای شهیدان کربلا، سعی می‌کند این سنت را جا بیندازد و از این طریق به ‌افشای مداوم حکومت یزید پرداخته و وقایع عاشورا را به ‌آگاهی توده‌های وسیع جامعه می‌رساند و خیانت کسانی را که به ‌امام‌ حسین پشت کرده و به یاریش برنخاستند هدف گرفته و رسوایشان می‌سازد. در همین رابطه بسیاری از دعاها و مرثیه‌هایی که از امام‌سجاد نقل شده دارای چنین مضمون اجتماعی و مبارزاتی است.

سپس امام برحسب شرایط و نیازهای روز، دو محور دیگر رسالت خود را به‌طریق زیر دنبال می‌کند:

۱- خنثی‌کردن و مقابله با روحیه و موج یأس و شکست که انبوهی عناصر درهم‌شکسته و تسلیم‌طلب، با دستاویز قرار دادن پایان حزن‌انگیز حماسه عاشورا و شهادت تمامی یاران امام‌ حسین، به‌چنین موجی دامن می‌زدند و از این‌طریق نهضت حسینی را زیر سؤال می‌بردند و متقابلاً تمکین‌کردن از حکومت یزید و بنی‌امیه را مشروعیت می‌بخشیدند.‌این دسته متقابلاً پیروی از امام‌سجاد را نیز که مدافع سرسخت نهضت عاشورا بود، زیر سؤال می‌بردند. حضرت سجاد می‌خواست القائات اینها را که فضای عمومی را مسموم می‌کردند، باطل کند.

یک نمونه بارز چنین رویکرد ضد انقلابی را در دوران معاصر خودمان، در جریان حماسه کبیرفروغ جاویدان شاهد بودیم که چگونه پس‌ از اتمام عملیات، دشمن ضدبشری و گروه‌های مختلف اضداد مقاومت همپای با دشمن، زبان باز کرده و درباره شکست فروغ و یا اشک‌ تمساح‌ ریختن برای شهیدان و بیهوده‌نامیدن این حماسه، پرده‌دری می‌کردند.

امام‌سجاد در قبال چنان رویکردهایی می‌بایستی متقابلاً موج عمیق اعتراضی علیه یزید و امویان و جنبش خونخواهی از شهیدان کربلا را که هر روز بیشتر اوج می‌گرفت، سازماندهی و تقویت نماید. در همین زمینه حضرت با سلیمان بن‌صرد، سازمانده شیعیان کوفه ارتباط داشت و آنها را تأیید و تقویت می‌کرد. همچنین مختار ثقفی قبل‌ از قیام به ‌خونخواهی امام‌ حسین، نزد امام چهارم آمده و رخصت می‌گیرد و امام نیز او را تأیید و تشویق می‌کند. مختار، بسیاری از سران و سرداران لشکر یزید واز جمله ابن‌زیاد را مجازات کرد.‌

در سال ۶۳هجری بعد از لشکرکشی یزید به‌ مدینه و مکه و در شرایطی که او همه را مجبور به‌ بیعت با خود کرد، امام‌سجاد تن به‌ بیعت او نداد ‌و یزید هم که تجربه تلخ بیعت اجباری گرفتن از امام‌ حسین را داشت، بدون این‌که بیعتی از امام بگیرد او را رها کرد.‌

کتاب صحیفه سجادیه، مجموعه نفیسی شامل یک سری آثار به‌جامانده از امام چهارم است که در ردیف نهج‌البلاغه از گرانبهاترین گنجینه‌های شیعه به‌حساب می‌آید.. امام‌سجاد، خود عارفی شوریده بود که انبوه مناجاتها و دعاهای سراسر حکمت و عرفانش در صحیفه که نشان‌دهنده نحوه برخورد توحیدی با مسائل مختلف است، گردآوری شده است. این دعاها به‌نوبه خود در زنده نگه‌داشتن جنبش و پالایش فردی و اجتماعی در شرایطی که موج بدترین شقاوتها همه جامعه را فراگرفته بود، بسیار کارساز بود.

امام چهارم به‌خصوص با داشتن خصوصیات برجسته مهر و وفا و رأفت نسبت به ‌توده‌های مردم، محبوبیت بسیاری داشت. همین مقام و منزلت او نزد توده‌ها موجب وحشت خلیفه وقت ولید بن‌عبدالملک شد و اقدام به‌ شهادت امام کرد. بدین‌ترتیب ادامه راه به ‌فرزند بزرگوار وی، امام‌محمدباقر محول گردید. مرقد امام‌سجاد درمدینه است.‌


از دعاهای امام چهارم درباره مجاهدان و رزم‌آوران

«‌بار خدایا بر ‌یاران و یاری‌کنندگان محمد درود فرست. آنان که حق یاری و همراهی او را به‌ تمام و کمال به‌جا آوردند و در یاری‌کردن، از آزمایشها و ابتلائات، سرفراز بیرون‌آمدند و به‌سوی او شتافتند. آنان برای پاسخ‌دادن به‌ندای او بر ‌یکدیگر پیشی گرفتند و آنگاه که پیام حق‌طلبانه او را شنیدند از همسران و فرزندان خود دل کندند و در راه تحقق هدفها و آرمانهای او به‌راه شتافتند و دعوت او را پاسخ مثبت گفتند. خدایا بر ‌محمد و آل او رحمت فرست و رزمندگان او را هنگام برخورد با دشمن از فکر دنیای فریبنده و گول‌زننده تهی کن. اندیشه‌های گمراه‌کننده مال و منال دنیوی را از دلهایشان بزدای و بهشت خود را نصب‌العینشان ساز. مبادا که هیچ‌یک از این رزمندگان، آهنگ روی‌برگرداندن از دشمن کند و مبادا که به‌خیال فرار از هماوردی در برابر اردوی دشمن بیفتد. خدایا دشمنانشان را در‌هم‌بشکن و چنگ قدرت دشمن را از ایشان کوتاه کن. اسلحه را از دشمن دریغ کن و بین دشمن و سلاحش جدایی بیفکن. روحیه دشمن را ضعیف کن و میان دشمنان و زاد ‌و ‌توشه و تدارکاتشان فاصله بیفکن. افراد دشمن را در راهها سرگردان ساز و از مقصدی که دارند آواره و گمراه کن. هر گونه کمک را از این دشمن دریغ کن. از تعداد و شماره‌اش بکاه و در دل او ترس بینداز. دستهای مزدوران دشمن را از گشودن بازدار و زبانشان را از گفتار فروبند. پـرودگارا! نیروی نگاهبانان قلمرو توحید را افزون کن، سلاحشان را کارآیی و برندگی ببخش، سامان و سازمانشان را حراست کن، صفوفشان را از نفوذ دشمن بازدار، و گروهشان را پیوند و انسجام بخش».


دعـای امـام زین‌العـابـدین در روز عرفه (از صحیفه سجادیه)

خداوندا تو در هر‌ دوران و زمانه‌یی آیین خود را به‌وسیله راهبری به‌اثبات می‌رسانی و او را شاخص راه و چراغ راهنما قرار می‌دهی. او کسی است که رشته راهگشاییش بر‌رشته هدایت تو منطبق است و تو او را و سیله کسب رضا و خشنودی خودت قراردادی، اطاعتش را بر همگان واجب کردی و نافرمانیش را نهی کردی. پروردگارا تو امر کرده‌ای که فرمانش اطاعت شود و نهی‌اش پذیرفته گردد. کسی بر او پیشی نگیرد و از او باز‌پس نماند. چرا‌ که او حافظ پناهجویان، پناهگاه مؤمنان، ریسمان مستحکم نیازمندان و روشنایی‌بخش جهانیان است. یعنی کسی است که به‌ بهترین وجه، راه و کجیهای ‌آن‌را‌ می‌شناسد.

بارالها او را قادر کن تا شکرگزار نعمتت باشد، و به‌ ما نیز این توانایی را هم‌چون او عطا کن. خدایا از‌ جانب خودت به‌ او اقتداری عطا نما و فتح و پیروزی را با خون‌ریزی هر چه کمتر نصیب وی گردان. او را با ستاد مقتدرت یاری کن. پشتش را محکم و بازوانش را قدرتمند نما. او را با چشمان خودت حفظ کن و تحت حفاظت خودت بگیر و با فرشتگانت او را یاری کن. خدایا با ارتش همیشه پیروزت او را یاری و مدد نما.

 

 

 

گزیده ها

تازه‌ترین اخبار و مقالات